معين الدين محمد زمچى اسفزارى

112

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

« 1 » [ و ديگر از آن قلعهاى آنولايت كه مشهورست و ذكر آن در كتاب ظفرنامه « 2 » مسطور حصار بدرآبادست كه شيخ على خططاى باستظهار آن حصار در زمان حضرت امير بزرگ اظهار عصيان و طغيان نمود و حضرت امير بنفس خود متوجه فتح آن شده بعد از شش شبانه‌روز كه جنگ كردند گشاده شد ششهزار و كسرى از مردم آن قلعه بقتل آمدند . و ديگر قلعهء فرمكان « 3 » بوده كه عمارت بسلطان مسعود غزنوى منسوبست آن نيز از عجايب قلاع و غرايب بقاع بوده و اكثر آثار آن ظاهرست و تابان بهار را از اعيان حضرت امير بزرگ درين قلعه تير زدند و مقتول گشت و سبب طغيان شيخ على خططاى آن بود كه او را بدان فعل متهم داشتند . و فى الواقع در هرديار كه مثل اين قلاع يكى باشد بر عظم آن مكان و ديار به زبان شرفات عاليمقدار گواهى ميدهد ] .

--> نشان مورخ بتاريخ 25 جمادى الاول سنه 896 و بنام استاد قل محمد ميچكى - كه از نوازندگان و موسيقىدانان نامدار هرات بوده - است و در آن كلمه « هودبرى » آمده ، و از سياقت عبارت و مندرجات آن تفسير كلمه معلوم ميگردد كه بمعنى « سيورغال » و اقطاعى است . در آن ( نشان ) استاد قل محمد استدعا نموده كه : « موضع چهارباغ را از ولايت شبرغان كه مولد و موطن اصلى اوست به دو ارزانى داشته مثال نافذ گردد كه اعمال و متصديان به علت مال و متوجهات و مؤنات ديوانى تعرض نرسانند . . . . و ايجابا لمسئوله حكم جهانمطاع عزّ صدور يافت كه موضع مذكور را سيورغال و هذبرى مشاراليه دانسته مال و اخراجات نطلبند و از كل تكاليف ديوانى معاف و مسلم . . . و مرفوع القلم دانسته بهيچ‌وجه من الوجوه حواله و مطالبتى ننمايند . » ( نسخه مخطوطهء مكاتيب خواجه عبد إله مرواريد - كه در سال 985 در هرات نوشته شده متعلق بكتابخانه ملى ملك . ) ( 1 ) - عبارت : [ و ديگر از آن قلعهاى آنولايت كه مشهور است و ذكر آن . . . شرفات عالىمقدار گواهى ميدهد ] تماما از زيادات نسخهء مج است و در نسخه‌هاى مك . س و مد ندارد . ( 2 ) - ظفرنامه : در تاريخ حوادث ايام تيمور از شرف الدين على يزدى كه در سال 828 آن را باتمام رسانيده . ( 3 ) - قلعه فرمكان : در اصل ( فرامكان ) نوشته است اما اندكى پس از اين نام اين قلعه را در جاى ديگر ( فرمكان ) نوشته است ضبط درست اين كلمه در هيچيك از منابع ديده نشد .